Yüksekte Çalışma ve İple Erişim Hizmetleri

Yüksekte Çalışma Nedir?

Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimali olan her yerde yapılan çalışma “yüksekte çalışma” sayılır. Yönetmelikte net metre sınırı yok; 30 cm'lik çukur bile yüksekte çalışmadır ancak uygulamada 1,5-2 m üzeri kritik kabul edilir. 6331 sayılı Kanun ve Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ile Çalışanların İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereği, yüksekte çalışmada düşmeyi önleyici toplu koruma (korkuluk, ağ, platform) öncelikli, mümkün değilse kişisel koruma (kemer, yaşam hattı) zorunludur.

Sistem OSGB, Şanlıurfa'da inşaat, çatı, cephe, silo, depo ve bakım işlerinde yüksekte çalışma danışmanlığı yapar. Ankraj noktalarını projelendirir, yaşam hattını kontrol ettirir, iskele ve platformu denetletir, iple erişim planı ve kurtarma prosedürü hazırlar. Yüksekte çalışma eğitimi ile çalışanları sertifikalandırır. Türkiye'de iş kazası ölümlerinin %35'i yüksekten düşme — en ölümcül risk.

Kritik: Emniyet kemeri takılı ama ankraja bağlı değilse kemer işe yaramaz. En sık ölüm sebebi: “Kemer vardı ama bağlı değildi.”

Hizmet İçeriği

Ankraj ve Yaşam Hattı: EN 795 ankraj (A/B/C/D/E tipi), yatay/dikey yaşam hattı projelendirme, çelik halat, ray sistem ve yıllık çekme testi (≥12 kN).
İskele ve Platform: Cephe iskelesi (TS EN 12810), seyyar iskele (TS EN 1004), asma iskele, platform ve korkuluk denetimi; iskele kurulum/kullanım talimatı.
Korkuluk ve Ağ: Kenar koruması EN 13374 (A/B/C sınıfı), güvenlik ağı EN 1263, boşluk kapatma ve uyarı levhası.
İple Erişim (IRATA): Endüstriyel dağcılık, çift ip, iniş-çıkış, konumlandırma ve kurtarma planı. IRATA seviye 1/2/3 süpervizörlüğünde.
KKD ve Kurtarma: EN 361 tam vücut kemeri, EN 355 şok emici, EN 362 karabina, kurtarma tripodu ve vinci, 6 dakikada kurtarma tatbikatı.
Plan ve Prosedür: Yüksekte çalışma planı, risk değerlendirmesi, çalışma izni (permit), kurtarma prosedürü ve acil durum senaryosu.

Sistem	Standart	Test / Periyot
Ankraj noktası	EN 795	Yıllık çekme testi (12 kN)
Yaşam hattı	EN 795-C / CEN/TS 16415	Yıllık kontrol
Emniyet kemeri	EN 361	Yıllık + her kullanım öncesi
İskele	TS EN 12810	Kurulumda + haftalık + fırtına sonrası
Güvenlik ağı	EN 1263-1	Kurulumda + yıllık

Kimler İçin Zorunlu?

Yüksekte iş yapan herkes:

İnşaat: Kalıp, demir, dış cephe, çatı, iskele — en yüksek risk
Bakım & Temizlik: Çatı, oluk, cam silme, tabela, klima bakım
Enerji & Telekom: Direk, kule, rüzgar türbini
Depo & Lojistik: Raf üstü, yüksek depo toplama

20 cm'lik boşluk bile düşme riski sayılır — kapak ve korkuluk zorunlu.

Süreç Nasıl İşler?

1. Keşif ve Plan

Saha gezilir, düşme kenarları, boşluklar ve çalışma yüksekliği ölçülür, toplu koruma öncelikli plan hazırlanır.

2. Sistem Kurulumu

Ankraj montajı, yaşam hattı gerdirme, iskele kurulumu ve etiketleme; test ve belgelendirme.

3. Eğitim ve İzin

Yüksekte çalışma eğitimi verilir, çalışma izni (yüksekte çalışma formu) düzenlenir.

4. Denetim ve Kurtarma

Haftalık iskele kontrolü, KKD denetimi ve 6 dakikalık kurtarma tatbikatı; periyodik kontrol ile yıllık test.

Ankraj & Hat

EN 795 projelendirme ve test

İskele Kontrolü

TS EN 12810 denetimi

Kurtarma Planı

6 dakikada askı travması önleme

Eğitimli Ekip

Sertifikalı yüksekte çalışma

Sıkça Sorulan Sorular

Yüksekte çalışma için kaç metre sınır var?

Mevzuatta net metre yok — düşme riski olan her kot “yüksek” sayılır. Uygulamada 1,8 m üzeri platformda korkuluk, 2 m üzeri çatıda yaşam hattı aranır.

Emniyet kemeri tek başına yeterli mi?

Hayır. Kemer + lanyard + ankraj üçlüsü tam olmalı. Kemer tek başına düşüşü durdurmaz, ankraja bağlı şok emicili sistem gerekir.

İskele etiket renkleri ne anlama gelir?

Yeşil: kullanılabilir, Sarı: dikkatli kullan (eksik var), Kırmızı: kullanma yasak. Etiketsiz iskeleye çıkmak yasak.

İple erişim için IRATA şart mı?

Evet. Endüstriyel iple erişimde IRATA veya eşdeğer sertifika zorunlu. Belgesiz iple çalışma denetimde durdurulur.